Welcome, Guest. Please login or register.
Did you miss your activation email?

Login with username, password and session length

 
Advanced search

18501 Posts in 3889 Topics- by 6597 Members - Latest Member: bignior

October 25, 2014, 03:24:58 AM
ติวเตอร์ออนไลน์ ชุมชนคนรักเรียนห้องเรียนหมวดวิชาภาษาไทยและหมวดความรู้ทั่วไปเก็บตกจากสุภาษิตพระร่วง: อ่านให้ดี ตีความให้ได้
Pages: [1]   Go Down
Print
Author Topic: เก็บตกจากสุภาษิตพระร่วง: อ่านให้ดี ตีความให้ได้  (Read 42064 times)
¯`°.•°•.★* *★Tutor_LoOk-Wa★* *★.•°•.°`¯
สมาชิกกิตติมศักดิ์
*****
Posts: 110



« on: April 14, 2010, 12:34:43 AM »

เมื่อจะเอ่ยถึงสุภาษิตคำสอนเก่าแก่ที่สุดของไทยที่ปรากฏหลักฐานเป็นลายลักษณ์อักษรแล้ว คงจะเป็นเรื่องใดไปมิได้นอกจาก สุภาษิตพระร่วง
ทันทีที่อ่านวรรณคดีเรื่องนี้จบลง แม้เนื้อเรื่องจะไม่ถือว่ามีขนาดยาวมากนัก แต่หากมองในมุมมองของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑ ที่ได้มีการบรรจุวรรณคดีเรื่องนี้ไว้เป็นส่วนหนึ่งของแบบเรียนแล้ว ในฐานะที่เป็นผู้ศึกษาสายวรรณคดีไทยมาโดยตรง ย่อมอดคิดไม่ได้ว่า นักเรียนระดับชั้นมัธยมต้นอย่าง ม.๑ ซึ่งเพิ่งจะพ้นวัยประถมศึกษามาหมาดๆ นั้น จะสามารถทำความเข้าใจเนื้อหาและรายละเอียดทุกถ้อยคำของสุภาษิตพระร่วงได้จริงหรือ? เพราะหากพิจารณาถ้อยคำสำนวนที่ใช้ในวรรณคดีแล้ว มีคำเป็นจำนวนไม่น้อยเลยทีเดียวที่เป็นคำเก่า และไม่มีที่ใช้กันอยู่แล้วในปัจจุบัน

สงกรานต์ปีนี้ แทนที่จะออกไปสาดน้ำและเสี่ยงภัยจากพิษการเมืองอันร้อนระอุ เรามานั่งเปิดอินเตอร์เนตศึกษารายละเอียดเก็บตกของสุภาษิตพระร่วงที่พี่ลูกหว้าตั้งใจจะเอามาฝากกันดีกว่า...

พี่ลูกหว้ารวบรวมสุภาษิตคำสอนบางตอนจากเรื่องสุภาษิตพระร่วง เฉพาะส่วนที่มีการใช้คำเก่า หรือเป็นส่วนที่ต้องอาศัยการตีความเพื่อทำความเข้าใจ มาแบ่งปันความรู้ให้กับน้องๆ และผู้ที่สนใจอื่นๆ ไปเริ่มกันเลยค่ะ ...

ป่างสมเด็จพระร่วงเจ้า เผ้าแผ่นภพสุโขทัย มลักเห็นในอนาคต จึงผายพจนประภาษ เป็นอนุสาสนกถา สอนคณานรชน ทั่วธราดลพึงเพียร เรียนอำรุงผดุงอาตม์ อย่าเคลื่อนคลาดคลาถ้อย
ป่าง = เมื่อ, ตอน, ขณะ (ปาง)
เผ้า = ผม คำว่า "เผ้าแผ่นภพสุโขทัย" แปลตามตัวอักษรว่า ผู้เป็นผม (ศีรษะ) ของเมือง ซึ่งก็คือ "ผู้เป็นใหญ่สูงสุดในกรุงสุโขทัย"
มลัก = เห็น คำว่า "มลักเห็น" เป็นคำซ้อน แปลว่า มองเห็น
ผาย = เปิดเผย, แจ้ง
พจนประภาษ = คำกล่าว ในที่นี้หมายถึงคำสอน
อนุสาสนกถา = ข้อความที่เป็นคำสั่งสอน
นรชน = คน, ประชาชน
ธราดล = แผ่นดิน
พึง = ควร
อาตม์ = ตนเอง
มีความหมายว่า "เมื่อสมเด็จพระร่วงเจ้าผู้เป็นใหญ่สูงสุดในกรุงสุโขทัยได้ทรงมองการณ์ไกล จึงได้กล่าวถ้อยคำเพื่อเป็นการสั่งสอนประชาชนทั่วไป เพื่อให้ทุกคนปฏิบัติตาม อันเป็นการบำรุงดูแลตัวเอง โดยห้ามประพฤติแตกต่างไปจากคำสอนของท่าน"

อย่าริร่านแก่ความ
ริร่าน = หาเรื่อง, รนหาที่
ความ = คดีความ, ความขัดแย้งอันถึงขั้นขึ้นโรงขึ้นศาล
มีความหมายว่า "อย่ารนหาที่หรือพยายามหาเรื่องใส่ตัวจนบานปลายและอาจเกิดฟ้องร้องเป็นคดีความขึ้น"

เอาแต่ชอบเสียผิด
ชอบ = ถูกต้อง
เสีย = ละทิ้ง, ละเว้น
มีความหมายว่า "กระทำแต่สิ่งที่ถูกต้อง ไม่ทำสิ่งผิด"

อย่าโดยคำคนพลอด
โดย = ตาม
พลอด = พูดประจบสอพลอ
มีความหมายว่า "อย่าไปคล้อยตามคำพูดของคนมักประจบสอพลอ" เพราะมักไม่ประกอบด้วยความจริงใจ

เข็นเรือทอดทางถนน
ทอด = วาง
มีความหมายว่า "อย่าเข็นเรือมาวางขวางถนน เพราะจะกีดขวางเส้นทางสัญจร" เมื่อนำมาใช้ในความหมายปัจจุบัน อาจใช้กับพาหนะหรือการกระทำอื่นใดที่เป็นการกีดขวางเส้นทางสัญจรไปมาของคนในชุมชนได้
Logged
¯`°.•°•.★* *★Tutor_LoOk-Wa★* *★.•°•.°`¯
สมาชิกกิตติมศักดิ์
*****
Posts: 110



« Reply #1 on: April 14, 2010, 12:39:49 AM »

เก็บตกจากสุภาษิตพระร่วง: อ่านให้ดี ตีความให้ได้ ๒

ข้าคนไพร่อย่าไฟฟุน
ไฟฟุน = ฉุนเฉียวเกรี้ยวกราด
มีความหมายว่า "อย่าฉุนเฉียวเกรี้ยวกราดคนรับใช้หรือข้าทาสบริวาร"

คบขุนนางอย่าโห, คนโหดให้เอ็นดู
โหด = ไร้, ไม่มี (เช่น สำนวน "นกไร้ไม้โหด" มีความหมายว่า ไม้มีนก ไม่มีไม้ คือ เมื่อไม่มีต้นไม้สูงใหญ่ ก็ไม่มีนกสักตัวมาเกาะอาศัยหรือทำรัง ใช้เปรียบเทียบกับคนเมื่อตกอับหรือสิ้นวาสนา ก็ไร้ซึ่งอำนาจบารมีให้ผู้น้อยบริวารมาพักพิงอาศัย ขาดอำนาจก็ขาดบริวาร ฉะนั้น)
คบขุนนางอย่าโหด มีความหมายว่า "ในการคบหาขุนนาง หากไปพบปะเยี่ยมเยียน ก็อย่าลืมนำของฝากติดไม้ติดมือไปด้วย อย่าไปมือเปล่าแบบไม่มีอะไรไปเลย"
คนโหดให้เอ็นดู มีความหมายว่า ควรเมตตาและเห็นใจคนตกอับ คนยากจน คนสิ้นไร้ไม้ตอก

ที่สุ้มเสือจงประหยัด
สุ้มเสือ = สถานที่ที่เป็นดงสัตว์ร้าย
ประหยัด = ระมัดระวัง
มีความหมายว่า "ระมัดระวังตนเองให้ดีเมื่อต้องเดินทางไปในที่ที่มีสัตว์ร้าย"

จงเร่งระมัดฟืนไฟ, ที่ทับจงมีไฟ
ระมัด = ระมัดระวัง
ทับ = ที่พัก กระท่อม
จงเร่งระมัดฟืนไฟ มีความหมายว่า "ระมัดระวังการใช้ไฟเพราะอาจเกิดอันตรายได้"
ที่ทับจงมีไฟ มีความหมายว่า "ภายในที่พักควรมีไฟไว้พร้อมใช้งานอยู่เสมอ ทั้งสำหรับหุงต้ม ให้ความสว่าง หรือป้องกันสัตว์ร้าย"

ที่ขวากหนามอย่าเสียเกือก
ขวาก = ไม้หรือเหล็กปลายแหลม ใช้โปรยหรือปักตามทางเดินไว้เพื่อดักคนที่เดินเข้าไปให้ตำเท้า
เสีย = ทิ้ง
เกือก = รองเท้า
มีความหมายว่า "เมื่อจะเดินเข้าไปในดงขวากดงหนามก็อย่าทิ้งรองเท้า (อย่าถอดรองเท้า) เพราะจะถูกหนามตำเท้าได้"
Logged
¯`°.•°•.★* *★Tutor_LoOk-Wa★* *★.•°•.°`¯
สมาชิกกิตติมศักดิ์
*****
Posts: 110



« Reply #2 on: April 14, 2010, 12:43:31 AM »

เก็บตกจากสุภาษิตพระร่วง: อ่านให้ดี ตีความให้ได้ ๓

อย่าได้รับของเข็ญ
ของเข็ญ = ของที่นำความทุกข์เดือดร้อนมาให้
มีความหมายว่า "จงอย่ารับของที่เราได้มาแล้วจะก่อให้เกิดความเดือดร้อน เช่น ของโจร ของที่เจ้าของกำลังตามหาอยู่ เป็นต้น"

ของฝากท่านอย่ารับ
มีความหมายว่า "อย่ารับสิ่งของที่มีผู้ฝากไว้เพื่อมอบให้เจ้านายอีกต่อหนึ่ง" ควรให้เขามอบให้กันเองจะดีกว่า เพราะหากเราทำเสียหาย สูญหาย หรือหากเจ้านายผู้นั้นไม่ยอมรับของ เราอาจต้องเป็นฝ่ายเดือดร้อนไปด้วย

ภักดีอย่าด่วนเคียด
ภักดี = ผู้ที่จงรักภักดีกับเรา
เคียด = โกรธ
มีความหมายว่า "อย่าด่วนโกรธเคืองคนที่มีความจงรักภักดีกับเรา" หากเขาทำผิดก็จงให้อภัยด้วยอาจเห็นแก่ความซื่อสัตย์ภักดีที่เขามีให้

รู้ที่ขลาดที่หาญ
มีความหมายว่า "ควรตระหนักรู้ว่า เมื่อไรควรกล้า เมื่อไรควรเกรง"

ช้างไล่แล่นเลี่ยงหลบ
แล่น = วิ่ง
มีความหมายว่า "ควรหลบเลี่ยงและหนีให้ทันเมื่อมีช้างวิ่งมา เพื่อป้องกันอันตราย" หรือเราอาจตีความอีกนัยยะหนึ่งก็ได้ว่า อย่าเข้าไปขัดขวางผู้มีอำนาจ หรือผู้ที่กำลังโกรธจัด ทำนอง น้ำเชี่ยวอย่าขวางเรือ
« Last Edit: April 14, 2010, 12:45:04 AM by ¯`°.•°•.★* *★Tutor_LoOk-Wa★* *★.•°•.°`¯ » Logged
¯`°.•°•.★* *★Tutor_LoOk-Wa★* *★.•°•.°`¯
สมาชิกกิตติมศักดิ์
*****
Posts: 110



« Reply #3 on: April 14, 2010, 12:48:50 AM »

เก็บตกจากสุภาษิตพระร่วง: อ่านให้ดี ตีความให้ได้ ๔

อย่าปลุกผีกลางคลอง
มีความหมายว่า "อย่าปลุกผีให้ฟื้นขึ้นมา" มีที่มาจากความเชื่อในอดีตเรื่องจับวิญญาณร้ายใส่หม้อดินแล้วถ่วงน้ำ จึงห้ามไปปลุกหรือทำลายหม้อนั้นให้ผีฟื้นขึ้นมาทำอันตรายคนได้อีก หรือในอีกความหมายหนึ่งคือ "ไม่ควรไปรื้อฟื้นเรื่องที่มันแล้วไปแล้วให้กลับมาอีกในขณะที่สถานการณ์ต่างๆ กำลังดำเนินไปได้ด้วยดี"

อาสาเจ้าจนตัวตาย อาสานายจงพอแรง
เจ้า = ราชวงศ์, เชื้อพระวงศ์
นาย = หัวหน้า, เจ้านาย
พอแรง = พอเต็มกำลังความสามารถ
มีความหมายว่า "เมื่อจะอาสาการใดกับพระเจ้าแผ่นดินหรือเชื้อพระวงศ์ จงทำแบบยอมตามถวายชีวิต ถ้าอาสาการใดกับผู้เป็นนาย จงทำเพียงเต็มกำลังความสามารถ"

อย่ายลเหตุแต่ใกล้, คิดข้างหน้าอย่าเบา, อย่าถือเอาตื้นกว่าลึก
ยล = ดู, มอง
แต่ = ที่, จาก
เบา = ประมาท, ความคิดที่ไม่ลึกซึ้ง (ดูเบา ก็ว่า)
สุภาษิตทั้งสามนี้มีความหมายคล้ายคลึงกัน ดังนี้
อย่ายลเหตุแต่ใกล้ มีความหมายว่า "อย่าพิจารณาเรื่องใดๆ เพียงแค่ใกล้ๆ เฉพาะหน้า" ควรพิจารณาโดยมองไปไกลๆ, ควรมองการณ์ไกล
คิดข้างหน้าอย่าเบา มีความหมายว่า "ควรมองการณ์ไกล อย่าประมาท"
อย่าถือเอาตื้นกว่าลึก มีความหมายว่า "อย่าพิจารณาหรือระมัดระวังเพียงผิวเผิน แต่ควรมองให้ละเอียดลึกซึ้ง", "อย่าให้ความสำคัญแต่เพียงสิ่งผิวเผิน แต่ควรให้ความสำคัญกับสิ่งที่ซับซ้อนมากกว่า"

ยอครูยอต่อหน้า ยอข้าเมื่อแล้วกิจ ยอมิตรเมื่อลับหลัง ลูกเมียยังอย่าสรรเสริญ เยียวสะเทินจะอดสู
แล้ว = เสร็จ, จบ ดังในประโยคว่า "โครงการบ้านจัดสรรนี้ คาดว่าแล้วเสร็จปี 2556"
ยัง = คงอยู่, มีชีวิตอยู่
เยียว = ถ้า, ถ้าหาก
สะเทิน = ครึ่งๆ กลางๆ เช่น สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก ก็คือ สัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ
อดสู = อับอาย
มีความหมายว่า "ชมครูให้ชมต่อหน้า ชมบริวารลูกน้องให้ชมเมื่อเขาทำงานเสร็จ แต่ถ้าชมลูกเมียอย่าชมตอนพวกเขายังมีชีวิตอยู่ เพราะหากเขาดีอย่างที่เราเคยสรรเสริญไว้ไม่ตลอด คือดีได้ครึ่งๆ กลางๆ แล้วเราจะอับอาย"

ผิวผิดปลิดไป่ร้าง
ผิว = แม้ว่า, ผิว่า (อ่านว่า ผิ-วะ)
ปลิด = ทิ้ง
ไป่ร้าง = ไม่หมด, ไม่จางหาย, ไม่เสื่อมคลาย
เมื่อแปลตามตัวอักษรจะหมายความว่า หากทำผิดแล้วจะทิ้งไปก็ไม่หมด จึงมีความหมายว่า "หากทำผิดแล้วไม่มีวันที่จะลบล้างความผิดได้เลย"
Logged
¯`°.•°•.★* *★Tutor_LoOk-Wa★* *★.•°•.°`¯
สมาชิกกิตติมศักดิ์
*****
Posts: 110



« Reply #4 on: April 14, 2010, 12:52:40 AM »

เก็บตกจากสุภาษิตพระร่วง: อ่านให้ดี ตีความให้ได้ ๕

คิดทุกข์ในสงสาร
ทุกข์ = ความทุกข์ (ความทุกข์จากการเกิดและการใช้กรรมโดยที่ยังไม่บรรลุนิพพาน)
สงสาร = การเวียนว่ายตายเกิด, วัฏสงสาร
มีความหมายว่า "ควรพิจารณาถึงความทุกข์ในการเวียนว่ายตายเกิด" ทั้งนี้เพื่อให้เราทุกคนคิดคำนึงถึงหนทางการละกิเลส การพ้นทุกข์ อันนำไปสู่การปฏิบัติเพื่อบรรลุมรรคผลนิพพาน

คนขำอย่าร่วมรัก, อย่าใช้คนบังบด
คนขำ = คนที่มีเล่ห์เหลี่ยม, คนที่มีลับลมคมใน
คนบังบด = คนที่มักทำอะไรปิดๆ บังๆ
คนขำอย่าร่วมรัก มีความหมายว่า "อย่าเข้าไปสนิทชิดเชื้อกับคนที่มีลับลมคมใน คนมีเล่ห์เหลี่ยม หรือคนที่ไม่ยอมเปิดเผยข้อมูลอะไรให้แจ้งชัด"
อย่าใช้คนบังบด มีความหมายว่า "อย่าไว้วางใจหรือใช้งานคนที่ชอบทำอะไรปิดบัง" เพราะอาจเกิดความเสียหายแก่เราได้

ระบือระบิลอย่าฟังคำ
ระบือ = ไกล
ระบิล = เรื่อง, ความ
มีความหมายว่า "อย่าหลงเชื่อข่าวลือ"

ภักดีจงอย่าเกียจ, ที่รักอย่าดูถูก
เกียจ = รังเกียจ
ที่รัก = คนที่รักเรา, คนที่มีความรู้สึกดีๆ กับเรา
ภักดีจงอย่าเกียจ มีความหมายว่า "อย่ารังเกียจคนที่จงรักภักดีกับเราไม่ว่าเขาจะเป็นใคร"
ที่รักอย่าดูถูก มีความหมายว่า "อย่าดูหมิ่นดูแคลนคนที่มีความรักให้แก่เราไม่ว่าเขาจะเป็นอย่างไร"

อย่าขุดคนด้วยปาก อย่าถากคนด้วยตา
ขุด = ขุดคุ้ย, รื้อฟื้น, เปิดเผย (โดยเฉพาะเรื่องที่เป็นความลับ)
ถาก = การใช้สายตามองด้วยความดูหมิ่ยเหยียดหยาม
อย่าขุดคนด้วยปาก มีความหมายว่า "อย่าขุดคุ้ยหรือแฉเรื่องราวของใครให้คนอื่นฟัง"
อย่าถากคนด้วยตา มีความหมายว่า "อย่ามองคนอื่นด้วยสายตาเหยียดหยาม"
Logged
¯`°.•°•.★* *★Tutor_LoOk-Wa★* *★.•°•.°`¯
สมาชิกกิตติมศักดิ์
*****
Posts: 110



« Reply #5 on: April 14, 2010, 12:54:40 AM »

เก็บตกจากสุภาษิตพระร่วง: อ่านให้ดี ตีความให้ได้ ๖

อย่าพาผิดด้วยหู
พาผิด = เข้าใจผิด
มีความหมายว่า "อย่าเข้าใจผิดเพียงเพราะได้ยินได้ฟังมา ควรพิจารณาให้เข้าใจความเป็นจริงอย่างถ่องแท้"

อย่าจับลิ้นแก่คน
จับลิ้น = จับคำพูด ซึ่งก็คือ จับผิด
มีความหมายว่า "อย่าจับผิดคำพูดของใคร"

ความแหนให้ประหยัด
แหน = หวง (ความแหน หมายถึง ความหวง ซึ่งก็คือ ความลับ เรื่องที่ปิดบังไว้)
มีความหมายว่า "จงระวังเรื่องที่เป็นความลับ อย่าเผลอให้ใครรู้"

อย่ามักห้าวพลันแตก
ห้าว = แข็ง
มีความหมายว่า "อย่าหัวแข็ง ถือดี เพราะจะมีแต่การแตกหัก ทะเลาะเบาะแว้ง"

เผ่ากระษัตริย์เพลิงงู
กระษัตริย์เพลิงงู = กษัตริย์ ไฟ งู
มีความหมายว่า ทั้งกษัตริย์ ไฟ และงู สามสิ่งนี้สามารถทำอันตรายแก่เราได้ จงระวัง (บ้างก็ว่า กษัตริย์เปรียบเสมือนไฟและงู ที่สามารถทำให้เราเดือดร้อน)
Logged
¯`°.•°•.★* *★Tutor_LoOk-Wa★* *★.•°•.°`¯
สมาชิกกิตติมศักดิ์
*****
Posts: 110



« Reply #6 on: April 14, 2010, 12:58:13 AM »

เก็บตกจากสุภาษิตพระร่วง: อ่านให้ดี ตีความให้ได้ ๗


อย่ารักห่างกว่าชิด
มีความหมายว่า "อย่ารักคนอื่นกว่าญาติหรือพวกพ้องของตน"

อย่าตีสุนัขห้ามเห่า
มีความหมายว่า "เวลาสุนัขเห่า ห้ามดุหรือตี" เพราะหากต่อไปเวลามีภัย อย่างขโมยหรือโจรเข้าบ้าน สุนัขจะไม่กล้าเห่าอีก

ข้าเก่าร้ายอดเอา
อดเอา = อดกลั้น
มีความหมายว่า "อย่าเอาผิดบริวารลูกน้องที่อยู่กับเรามานาน แม้ว่าเขาเหล่านั้นจะร้ายกาจเพียงใด จงอดกลั้นและไม่ถือโทษ"

คำสอนที่ดูธรรมดาแต่ไม่ธรรมดา ข้อคิดจากบรรพบุรุษโบราณแต่เนื้อหากลับไม่ล้าหลัง เพราะขึ้นชื่อว่ามนุษย์แล้ว จะยุคสมัยใดก็หนีไม่พ้นเรื่องกิเลส รัก โลภ โกรธ หลง อันเป็นหนทางสู่การกระทำที่ผิดพลาด ทำให้เกิดคติคำสอนต่างๆ ขึ้น แม้สุภาษิตพระร่วงจะเก่าแก่และสันนิษฐานกันว่าแต่งในสมัยสุโขทัย แต่คำสอนที่ปรากฏนั้นกลับนำมาประยุกต์ใช้ในสังคมปัจจุบันได้ดีทีเดียว นั่นจึงเป็นข้อดีของการศึกษางานวรรณคดีรุ่นเก่าที่เราไม่ควรมองข้าม เมื่อพิจารณาให้เห็นถ่องแท้แล้วเราจะพบว่า ข้อคิดและสาระสำคัญต่างๆ เหล่านั้น กลับอยู่ไม่ไกลจากชีวิตเราในยุคปัจจุบันนี้เลย
« Last Edit: April 14, 2010, 02:17:39 AM by ¯`°.•°•.★* *★Tutor_LoOk-Wa★* *★.•°•.°`¯ » Logged
Pages: [1]   Go Up
Print
Jump to:  

Credit Hosting :: Theme orange-lt created by ฟิล์ม focus padexx